5_ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣΚΟΣΜΟΣ

Το αριστουργηματικό μοναδικό σωζόμενο μεγάλης κλίμακας σχέδιο σε χαρτόνι του Ντα Βίντσι

0

της Αργυρώς Μποζώνη

Αν και πολλά από τα έργα του σπουδαίου Λεονάρντο Ντα Βίντσι δεν ολοκληρώθηκαν ποτέ και ακόμη λιγότερα έχουν διασωθεί, επηρέασε γενιές καλλιτεχνών και συνεχίζει να τιμάται ως παγκόσμια ιδιοφυΐα. Το “The Burlington House Cartoon” είναι το μοναδικό σωζόμενο σχέδιο μεγάλης κλίμακας του Λεονάρντο και ίσως είναι η μόνη καταγραφή που έχουμε για έναν χαμένο πλέον πίνακα. Το σχέδιο απεικονίζει την Παρθένο Μαρία να κάθεται στην αγκαλιά της μητέρας της, με την προσοχή της στραμμένη στο βρέφος που είναι  Χριστός. Η μητέρα της, η Αγία Άννα, την κοιτάζει με βαθύ βλέμμα και δείχνει προς τον ουρανό, υποδηλώνοντας τη θεότητα του παιδιού. Ο ξάδελφος του Χριστού, ο Άγιος Ιωάννης ο Βαπτιστής, ακουμπά στην αγκαλιά της Άννας καθώς το θείο βρέφος ακουμπά το πηγούνι του.

Τόσο μεγάλα φύλλα χαρτιού δεν υπήρχαν όταν ζούσε ο Λεονάρντο, οπότε ένωσε πολλά κομμάτια μεταξύ τους, μάλιστα μπορεί κάποιος να δει καθαρά, αν κοιτάξει προσεκτικά τις ενώσεις του χαρτιού.  Ορισμένα μέρη του σχεδίου είναι εξαιρετικά προχωρημένα, ενώ άλλες περιοχές, όπως το χέρι της Άννας που δείχνει προς τον ουρανό, έμειναν απλώς ως περιγράμματα. Αυτό μας δείχνει πώς ο Λεονάρντο ξεκίνησε δημιουργώντας πρόχειρα περιγράμματα των σχημάτων και στη συνέχεια χρησιμοποιώντας το φως και τη σκιά, έφτιαξε σταδιακά πιο ολοκληρωμένα σχήματα.

Για να αποφύγει τις σκληρές γραμμές, ο Λεονάρντο θόλωσε τα περιγράμματα των μορφών, και το αποτέλεσμα που προέκυψε ονομάζεται “sfumato”. Χρησιμοποίησε αυτό το εφέ και στους πίνακές του, όπως για παράδειγμα στην “Παναγία των βράχων”.

Ενώ ο ακριβής σκοπός αυτού του σχεδίου είναι άγνωστος, είναι επίσης πιθανό να μην έγινε καθόλου για την προετοιμασία ενός πίνακα, αλλά αντίθετα να είναι αυτόνομο έργο.

Το αριστουργηματικό μοναδικό σωζόμενο μεγάλης κλίμακας σχέδιο σε χαρτόνι του Ντα Βίντσι

Παναγία των Βράχων: Εκδοχή της Πινακοθήκης του Λονδίνου | 1503-1506

Το σχέδιο αποτελούσε σημαντικό μέρος της καλλιτεχνικής διαδικασίας του Λεονάρντο και δημιούργησε πολυάριθμες μελέτες μικρής κλίμακας για ζώα, την ανθρώπινη ανατομία και τοπία. Στην πραγματικότητα, γνωρίζουμε περισσότερα για τον Λεονάρντο ως καλλιτέχνη από τα σχέδιά του παρά από τους πίνακές του, καθώς σώζονται ελάχιστοι από αυτούς. Το έργο αυτό είναι ιδιαίτερα σημαντικό, καθώς είναι το μοναδικό σωζόμενο σχέδιο μεγάλης κλίμακας του καλλιτέχνη. Σε αντίθεση με τις μελέτες του, πρόκειται για μια ιδιαίτερα ολοκληρωμένη σύνθεση.

Υπάρχει ένας πίνακας του Λεονάρντο με την Παναγία καθισμένη στην αγκαλιά της μητέρας της στο Μουσείο του Λούβρου στο Παρίσι. Ωστόσο, είναι διαφορετικός από αυτό το σκίτσο σε ορισμένα σημεία: Η Παναγία απλώνει το χέρι της πάνω από τη μητέρα της για να πιάσει τον Χριστό  ο οποίος παίζει μάχη με ένα μικρό αρνάκι (το οποίο εμφανίζεται στη θέση του μικρού Ιωάννη του Βαπτιστή).

Το 1501, ο Fra Pietro da Novellara, μοναχός Καρμελίτης, έγραψε στη Μαρκησία της Μάντοβα, Isabella d’Este, η οποία ήταν θαυμάστρια του έργου του Ντα Βίντσι, για να της πει ότι είχε δει ένα σχέδιο με την Αγία Άννα, την Παναγία, τον Χριστό και ένα αρνί. Η αναφορά του αρνιού υποδηλώνει ότι επρόκειτο για το σκίτσο της εικόνας του Παρισιού. Ίσως ο Λεονάρντο άλλαξε γνώμη για τη σύνθεση φτιάχνοντας μια νέα, όπως περιγράφεται από τον Novellara, η οποία χρησιμοποιήθηκε ως σχέδιο για τον πίνακα του Παρισιού. Αυτή η αλλαγή σχεδίου δεν ήταν ασυνήθιστη για τον Λεονάρντο – συμπεριέλαβε τον νεαρό Άγιο Ιωάννη τον Βαπτιστή στον πίνακά μας Η Παναγία των Βράχων, αν και ο Άγιος εμφανίζεται μόνο σε ένα από τα σκίτσα για τον πίνακα.

Το αριστουργηματικό μοναδικό σωζόμενο μεγάλης κλίμακας σχέδιο σε χαρτόνι του Ντα Βίντσι

Η αγία Άννα, η Παρθένος και ο Ιησούς ως παιδί | Λούβρο | 1503-1519

Ένα σκίτσο μικρής κλίμακας που βρίσκεται στο Βρετανικό Μουσείο του Λονδίνου δείχνει τον Λεονάρντο να πειραματίζεται γρήγορα με ιδέες για αυτή την ασυνήθιστη ομαδοποίηση αλληλένδετων μορφών. Το σκίτσο, πυκνό με επαναλαμβανόμενες πινελιές, ήταν προφανώς επεξεργασμένο πολλές φορές και δείχνει τον Λεονάρντο να δοκιμάζει διάφορες στάσεις και συνδυασμούς μορφών- φαίνεται ότι άλλαξε γνώμη για το αρνί και το ζωγράφισε, μετατρέποντας την ουρά του σε δάχτυλο της Αγίας Άννας που δείχνει.

Ο Novellara είπε επίσης στην Ισαβέλλα ότι ο Λεονάρντο δεν ήταν σε θέση να δημιουργήσει κάτι γι’ αυτήν επειδή ήταν απασχολημένος με ένα έργο για τον Λουδοβίκο ΧΙΙ της Γαλλίας. Το 1499, τα στρατεύματα του Λουδοβίκου εισέβαλαν στο Μιλάνο, όπου ο Λεονάρντο εργαζόταν για τον Λουδοβίκο Σφόρτσα, κυβερνήτη της πόλης από το 1483. Η σύζυγος του Λουδοβίκου ονομαζόταν Άννα και η παραγγελία ενός πίνακα της προστάτιδας αγίας της συζύγου του από τον πιο διάσημο καλλιτέχνη της νεοκατακτημένης πόλης δεν θα ήταν απίθανη. Ένα έγγραφο του δέκατου έβδομου αιώνα αποκαλύπτει ότι ο Λουδοβίκος παρήγγειλε μια εικόνα του θέματος από τον Λεονάρντο, όταν ο καλλιτέχνης ζούσε στο Μιλάνο.

Μια άλλη πιθανότητα είναι ότι ο Λεονάρντο έφτιαξε το έργο για έναν φλωρεντινό προστάτη. Ο Τζόρτζιο Βαζάρι, καλλιτέχνης και βιογράφος του 16ου αιώνα, αφηγείται μια ιστορία για το πώς ένα σχέδιο σε χαρτόνι του Λεονάρντο εκτέθηκε για τρεις ημέρες στην εκκλησία Santissima Annunziata της Φλωρεντίας – η έκθεση συγκέντρωσε τεράστιο πλήθος και εξέπληξε όλους όσους την είδαν. Το σχέδιο έδειχνε την Παναγία και το παιδί με την Αγία Άννα και τον Άγιο Ιωάννη τον Βαπτιστή – και ένα αρνί. Όσο ακριβής και αν είναι αυτή η ιστορία, η συμπερίληψη του Αγίου Ιωάννη του Βαπτιστή, του προστάτη της Φλωρεντίας, θα καθιστούσε το έργο αυτό ένα εύλογο σκηνικό. Και ενώ ήταν ασυνήθιστο να απεικονίζεται η Αγία Άννα με την αγία οικογένεια, ήταν σημαντική για την πόλη της Φλωρεντίας, επειδή ο τυραννικός Δούκας των Αθηνών, Ουίλιαμ Β’ είχε εκδιωχθεί την ημέρα της γιορτής της το 1343.

Είναι επίσης πιθανό το σχέδιο να μην έγινε καθόλου για την προετοιμασία ενός πίνακα, αλλά να προοριζόταν ως αυτοτελές έργο τέχνης.

πηγή: Lifo

 

Αρχαιολόγοι ανακάλυψαν ναό στην Αίγυπτο εμπνευσμένο από τον θεό Δία

Previous article

Λουτράκι

Next article

You may also like

Comments

Comments are closed.