1_ΚΟΡΙΝΘΙΑ4_ΚΟΙΝΩΝΙΑ6_ΙΣΤΟΡΙΑΚΟΡΙΝΘΙΑΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ

1929: Οι δύο όψεις της εργασίας των γυναικών στην Βόχα

0

Η Βόχα, εκτός από μια περιοχή  ξακουστή για την ευφορία και αγροτική της παραγωγή, υπήρξε και ένας από τους πρώϊμους τόπους όπου άκμασε και η ελαφριά βιομηχανία, και πιο συγκεκριμένα αυτή της μεταποίησης αγροτικών προϊόντων. Ήδη από τις αρχές του 20ου αιώνα λειτουργούσαν μικρές μονάδες επεξεργασίας της κορινθιακής σταφίδας, προγεννήτορες των συσκευαστηρίων από τα οποία βρίθει σήμερα η ευρύτερη περιοχή, ενώ από το 1928 εδραιώθηκε στο Βραχάτι μία υπερσύγχρονη για την εποχή μονάδα που συσκεύαζε και έκανε εξαγωγή της σταφίδας στην Αγγλία. Συγχρόνως, λειτουργούσε και ως εργοστάσιο οινοποιίας και οξοποιίας.

Αναφερόμαστε στο μάλλον ξεχασμένο εργοστάσιο του Ανδρέα Λαζανά, το οποίο είναι γνωστό σήμερα ως οι εγκαταλελειμμένες εγκαταστάσεις της ΕΤ.ΠΑ.ΚΟ. (Εταιρεία Παραγωγών Κορινθίας), αριστερά και δεξιά μετά τον σιδηροδρομικό σταθμό, στον κεντρικό δρόμο που κατηφορίζει στην παραλία του Βραχατίου.

Η μονάδα αυτή, που λειτούργησε μέχρι και τις αρχές του 1960 υπό την διεύθυνση του Ανδρέα Λαζανά, εύπορου βιομηχάνου με καταγωγή το Δερβένι Κορινθίας, υπήρξε και ο τόπος εργασίας εκατοντάδων γυναικών τόσο από τον προσφυγικό συνοικισμό της παραλίας Βραχατίου όσο και από την ευρύτερη περιοχή της Βόχας. Ως εργασιακή εμπειρία υπήρξε ένας πρότυπος χώρος γυναικείας χειραφέτησης, καθώς ήταν πράγμα ασύνηθες για τις γυναίκες της εποχής και περιοχής να εργάζονται σε κλειστούς βιομηχανικούς χώρους μαζί με άνδρες εργάτες, αλλά συνάμα ήταν και ένας τόπος γυναικείας, και όχι μόνο, εκμετάλλευσης, λόγω των ιδιαιτέρων εργασιακών και μισθολογικών συνθηκών που επικρατούσαν.

Οι όποιες πληροφορίες για τη σημερινή μας ανάρτηση προέρχονται από δύο διαφορετικές δημοσιεύσεις, με χρονική απόσταση μόλις 3 εβδομάδων η μία από την άλλη, σε δύο ιδεολογικά αντίθετες επιφυλλίδες της εποχής. Θα ξεκινήσουμε από την φιλοβασιλική, αντι-Βενιζελική, εφημερίδα «Σκριπ», όπου στις 17/10/1929 παρουσιάζει σε ένα εκτενές άρθρο, ένα οδοιπορικό για την περιοχή της Βόχας με ιδιαίτερη μνεία στο «προοδευτικό» Βραχάτι και το εργοστάσιο του Ανδρέα Λαζανά.

Ο αρθρογράφος ξεκινά την αφήγηση του για «το τέλειον υφ’ όλας τα απόψεις εργοστάσιον» με μια σχεδόν φουτουριστική περιγραφή του τεχνολογικού θαύματος των μηχανών του εργοστασίου, γράφοντας:

Δύο μηχαναί τεράστιοι [sic] κινούνται συνεχώς επί μήνας, αι οποίαι αποχρωματίζουν την σουλτανίναν, την πλένουν, την καθαρίζουν, την κατανέμουν εις ποιότητας, την στεγνώνουν, την συσκευάζουν εις κιβώτια και έτσι εκ των μεγάλων αποθηκών του κ. Λαζανά τροφοδοτούνται οι σοβαρότεροι αγγλικοί οίκοι.

Αμέσως μετά η αφήγηση στρέφεται προς την κυρία του εργοστασίου, την κα. Λαζανά, η οποία λόγω και των βεβαρημένων υποχρεώσεων του συζύγου της (ο οποίος είχε πολιτικές ανησυχίες και αξιώσεις) εκτελούσε χρέη ξεναγού αλλά και διευθύνουσας συμβούλου «της κολοσσιαίας αυτής επιχειρήσεως» την οποία και παρακολουθούσε «αυτοπροσώπως νυχθημερόν». Η κα. Λαζανά, μάλιστα, ενημέρωσε τον αρθρογράφο ότι εκατοντάδες είναι και οι γυναίκες που επωφελούνταν των θέσεων απασχόλησης  στο εργοστάσιο καθώς:

Κατά τους μήνας που δεν απασχολεί ο τρυγητός ή η ελαία χείρας εργατριών, εργάζονται [στο εργοστάσιο] τριακόσιαι γυναίκες.

Σπάνια είναι ακόμα και η απεικόνιση γυναικών εργατριών εκείνη την εποχή. Εδώ, ο πίνακας με τίτλο «Εργάτριες Σταφίδας» (1925), του μοντερνιστή ζωγράφου Θεόφραστου Τριανταφυλλίδη

Αυτό το success story, την «προοδευτική» αυτή αφήγηση για το εργοστάσιο Λαζανά, είχε εκ των προτέρων αποδομήσει, 3 εβδομάδες νωρίτερα, στις 27/09/1929, ο ντόπιος ανταποκριτής για την εφημερίδα «Ριζοσπάστης», ο  Γιάννης Λαδάς,  με το άρθρο του «Πώς δουλεύουν οι εργάτες συσκευασίας σταφίδας στο εργοστάσιο Λαζανά στο Βραχάτι Κορινθίας».

Σε αυτό το άρθρο από τον βιομηχανικό φουτουρισμό, πέφτουμε απότομα στον σκληρό εργατικό ρεαλισμό:

Στο εργοστάσιο λοιπόν του Λαζανά – άλλοτε υποψηφίου βουλευτού – δουλεύουν 50 άνδρες και πάνω από 100 γυναίκες και παιδιά από 9 μέχρι 17 χρονών.

Και συνεχίζει ο αρθρογράφος, χωρίς να κρύβει τα ιδεολογικά του πατήματα:

Η δουλειά αρχίζει στις 6 το πρωί μέχρι τις 7 και μισή το βράδυ με διάλειμμα τρία τέταρτα της ώρας το μεσημέρι για φαΐ. Το μεροκάματο για την 12ωρη και πλέον αυτή δουλειά; Για τις γυναίκες 35 δραχμές, για τα παιδιά 25 δραχμές και για τους άντρες 50.

Αυτή η δυσαναλογία στους μισθούς, ιδιαίτερα μεταξύ ανδρών και γυναικών, φαίνεται να ενοχλεί έντονα τον Λαδά, ο οποίος μάλιστα σημειώνει ότι οι γυναίκες κάνουν το ίδιο επίπονες και επικίνδυνες εργασίες με τους άνδρες στο εργοστάσιο, με χαμηλότερο μισθολόγιο βέβαια:

Στο τμήμα του χρωματισμού της σουλτανίνας δουλεύουν 10 άντρες και 3 γυναίκες με το παραπάνω μεροκάματο. Η δουλειά στο τμήμα αυτό βέβαια είναι επικίνδυνη στην υγεία με τα διάφορα χημικά οξέα και το θειάφι. Όσο για ασφάλειες στο τμήμα αυτό μη ρωτάτε …

Η λύση που προκρίνει ο αρθρογράφος για να μετριάσουν οι όποιες ανισότητες και αντιξοότητες που αντιμετωπίζουν οι εργάτες και οι εργάτριες στο εργοστάσιο Λαζανά είναι η δημιουργία ενός εργατικού σωματείου. Κομμάτι δύσκολο όμως εκείνους του χαλεπούς καιρούς, καθώς όπως σημειώνει και ο Λαδάς, υπήρχαν και αυτοί οι λίγοι:

Αρχιμάστορες – παρατηρητές με 60 δραχμές χαφιέδικης ποιότητος για να συγκρατούν τους άλλους εργάτες.

Η σημασία της αναβιωσης του σιδηροδρόμου στην Πελοπόννησο

Previous article

Άλλη μια μέρα στον Παράδεισο: Λίμνη Βουλιαγμένης (Φώτο)

Next article

You may also like

Comments

Comments are closed.