- Διαφήμιση -

Το όνομα του είναι Pala d’ Oro και αποτελεί το πιο πολύτιμο από τα «κοσμήματα» του «στέμματος» (η αν προτιμάτε του Κόρνο των Δουκών) της Βενετίας, του ναού του Αγίου Μάρκου της Γαληνοτάτης Δημοκρατίας του Αδρία. Χρυσάφι, μαργαριτάρια, πολύτιμοι λίθοι συνθέτουν το υπέρτατο αριστούργημα της Βυζαντινής χρυσοχοΐας που δημιουργήθηκε σε διάφορες φάσεις στην Κωνσταντινούπολη, από τον 10ο έως τον 12ο αιώνα, δηλαδή τον ορθογώνιο βωμό που φιλοξενεί τα λείψανα του Ευαγγελιστή Μάρκου. Το όνομα του προέρχεται από το λατινικό «palla» που προσδιορίζει το διακοσμημένο με εικόνες Αγίων, ύφασμα το οποίο χρησιμοποιείται για να καλύψει ή απλά να διακοσμήσει την Αγία Τράπεζα. Πρόκειται για ένα κάθετο πλαίσιο το οποίο τοποθετούνταν σε αυτή τη θέση πίσω από την Αγία Τράπεζα των καθολικών και έχει μια ιστορία αιώνων. Ο πρώτος που φέρεται να είχε την ιδέα για την δημιουργία του ήταν ο Δόγης Πιέτρο Ορσεόλο στα 976 όμως ο πυρήνας του Pala d’ Oro όπως το γνωρίζουμε σήμερα δημιουργήθηκε λίγο αργότερα στα 1102 όταν ο Δόγης Ορντελάφο Φαλιέρ έκανε τη σχετική παραγγελία στα φημισμένα αυτοκρατορικά εργαστήρια σμάλτου της Κωνσταντινούπολης.

Σύμφωνα με τις ιστορικές πηγές το έργο ολοκληρώθηκε στα 1105. Σήμερα, αποτελείται από δυο τμήματα, το κάτω μέρος του Pala d’ Oro που παρήγγειλε ο Φαλιέρ και το άνω που κλάπηκε από την Ιερά Μονή Παντοκράτορα, από τους σταυροφόρους κατά την άλωση της Κωνσταντινούπολης στα 1204. Στα 1343 ο Δόγης της Βενετίας, Αντρέα Ντάντολο διέταξε τη συνένωση των δυο τμημάτων σε ένα πλαίσιο και τη διακόσμηση του με πολύτιμα υλικά, κυρίως λίθους που είχαν επίσης κλαπεί από την Κωνσταντινούπολη κατά τη διάρκεια της τέταρτης Σταυροφορίας. Η σχετική παραγγελία δόθηκε στον χρυσοχόο Τζιοβάνι Πάολο Μπονεσένια, ο οποίος επέλεξε ένα γοτθικού στυλ πλαίσιο το οποίο έντυσε με πολύτιμους λίθους. Ο Ντάντολο μάλιστα ζήτησε να τοποθετηθεί μια επιγραφή σε αυτό που να αναφέρει τις προσθήκες που έκανε στο έργο των προκατόχων του. Τελευταίες προσθήκες ήταν το εξωτερικό ξύλινο κάλυμμα του Πάολο Βενετσιάνο και των γιών του, Λούκα και Τζιοβάνι, διακοσμημένο με στιγμιότυπα από την ζωή του Ευαγγελιστή Μάρκου και υπογεγραμμένο, έργο του 1343-45 που σήμερα εκτίθεται στο Μουσείο της Βασιλικής και το κάλυμμα του Φραντσέσκο ντε Φραντσεσκίνι του 15ου αιώνα που παραμένει ως τα σήμερα στη θέση του. Το κάλυμμα του Βενετσιάνο ήταν προορισμένο να κλείνει το Pala d’ Oro κρατώντας το μακριά από την κοινή θέα ώστε να ανοίγει μόνο στις μεγάλες γιορτές. Το δεύτερο, του ντε Φραντσεσκίνι που το αντικατέστησε είχε σαν στόχο να παραμένει συνεχώς ανοικτό, όπως σήμερα. Στο κεντρικό τμήμα αυτού του ανυπέρβλητου αριστουργήματος εικονίζεται ο Χριστός ευλογών περιτριγυρισμένος από τους Ευαγγελιστές ενώ πίσω από τον Ιησού βρίσκεται η Παναγία που προσεύχεται και πλευρικά ο Δόγης Ορντελάφο Φαλιέρ και η Αυτοκράτειρα Ειρήνη. Πάνω από το Χριστό προετοιμάζεται ο θρόνος για τη Δευτέρα Παρουσία με δυο Χερουβίμ και Αρχαγγέλους ενώ ακόμα πιο ψηλά εικονογραφείται η σταύρωση. Στις παραστάσεις περιλαμβάνονται οι 12 προφήτες, οι δώδεκα απόστολοι, οι 12 αρχάγγελοι καθώς και οι μεγάλες εορτές, από τον Ευαγγελισμό και τη Γέννηση έως τα Πάθη, την Ανάσταση, την Ανάληψη και την Πεντηκοστή. Και βεβαίως ο βίος του Αποστόλου Μάρκου και η ιστορία της μεταφοράς της σορού του από την Αλεξάνδρεια στην Βενετία η οποία και αποτέλεσε την αφορμή για το «διαζύγιο» από την Κωνσταντινούπολη με την Γαληνότατη να επιλέγει τον Ευαγγελιστή Μάρκο ως προστάτη της, αντί για τον Άγιο Θεόδωρο που ήθελε να της επιβάλλει η Βασιλεύουσα.

-Ανακαλύψτε το νέο e-shop του Βιβλιοπωλείου ΚΟΥΚΙΔΑ-

Μάρτυρες αυτού του κομβικού για την ιστορία της Βενετίας γεγονότος είναι οι δυο κίονες στην μεγάλη Πλατεία του Αγίου Μάρκου, προς την πλευρά της λιμνοθάλασσας, η μια από τις οποίες έχει στην στέψη το σύμβολο του Αγίου Μάρκου και της Γαληνοτάτης, τον φτερωτό λέοντα του Αγίου Μάρκου και η άλλη, τον Άγιο Θεόδωρο. Το Pala d’ Oro έχει συνολικό μήκος 3.50 μέτρα και ύψος 2.10 και συγκεντρωτικά ο διάκοσμος του στο κέντρο και στα πλάγια, περιλαμβάνει 83 εικόνες, 74 σμαλτωμένα μετάλλια, 38 χρυσά μικρογραφικά ανάγλυφα προτομών. Οι σκηνές είναι κατασκευασμένες από χρυσάφι, σμάλτο, επιχρυσωμένο ασήμι και 1927 πολύτιμους λίθους. Ανάμεσα τους 526 μαργαριτάρια, 255 ζαφείρια, 183 αμέθυστους, 175 αχάτες, 75 ρουμπίνια, 34 τοπάζια κ.α.