- Διαφήμιση -

Μια από τις αρχαιότερες και πιο εντυπωσιακές εκκλησίες της Ρώμης είναι ο Άγιος Παύλος εκτός των τειχών, η Παπική Βασιλική που ιδρύθηκε πάνω από τον τάφο του Αποστόλου των Εθνών. Η επιβεβαίωση την οποία έδωσε η αρχαιολογική σκαπάνη και η επιστημονική έρευνα τεκμηρίωσαν την παράδοση αιώνων ότι εκεί βρίσκονταν το ταφικό μνημείο του Παύλου. Η ανασκαφική έρευνα ανάμεσα στο 2002 και το 2003 στο ναό, αλλά και γύρω από αυτόν, αποκάλυψε τη μαρμάρινη σαρκοφάγο που σήμερα βρίσκεται στην αρχική της θέση κάτω από την Αγία Τράπεζα, στο χώρο που είχε διαμορφώσει ο αυτοκράτορας Θεοδόσιος (379-395). Για να είναι ορατή η σαρκοφάγος, κόπηκε ένα τμήμα του τοίχου από κόκκινα τούβλα που είχε χτιστεί σε μεταγενέστερη εποχή.

Μέσα στη λευκή μαρμάρινη σαρκοφάγο μήκους 2,55 μέτρων, πλάτους 1,25 και ύψους 0,97 μέτρων, η οποία είχε ανακαλυφθεί σε βάθος 1,37 μέτρων κάτω από τη σημερινή Αγία Τράπεζα, οι αρχαιολόγοι ανακάλυψαν, εκτός από τα οστά, κόκκους από λιβάνι αλλά και υπολείμματα από δύο λινά υφάσματα που φαίνεται ότι είχαν τυλίξει το σώμα του Παύλου, ενδεικτικά της σπουδαιότητας του ανθρώπου που είχε ταφεί εκεί. Εκτός από την παράδοση, την πεποίθηση των χριστιανών ότι εκεί βρισκόταν ο τάφος του Παύλου μαρτυρούσε και η επιγραφή πάνω στη μαρμάρινη σαρκοφάγο, που ανέγραφε «Paulo Apostolo Mart.», δηλαδή «Παύλος, Απόστολος μάρτ(υρας)».

-Ανακαλύψτε το νέο e-shop του Βιβλιοπωλείου ΚΟΥΚΙΔΑ-

Η ανασκαφική έρευνα ανάμεσα στο 2002 και το 2003 στο ναό, αλλά και γύρω από αυτόν, αποκάλυψε τη μαρμάρινη σαρκοφάγο που σήμερα βρίσκεται στην αρχική της θέση κάτω από την Αγία Τράπεζα, στο χώρο που είχε διαμορφώσει ο αυτοκράτορας Θεοδόσιος (379-395).

Την υπόθεση αυτή επιβεβαίωσε και η ετυμηγορία του άνθρακα 14 για τη χρονολόγηση των οστών η οποία κατέληξε στο συμπέρασμα ότι τα λείψανα ανάγονται στον 1ο ή το 2ο μ.Χ. αιώνα. Η σημασία της ανακάλυψης ήταν τέτοια που η Ρωμαιοκαθολική εκκλησία ανακοίνωσε επισήμως τα πορίσματα των επιστημόνων από τον τότε Πάπα Βενέδικτο XVI, στις 30 Ιουνίου 2009, την ημερομηνία που τιμάται η μνήμη των Πέτρου και Παύλου τόσο από την Ορθόδοξη όσο και την Καθολική εκκλησία.

Η ιστορία του Αγίου Παύλου «εκτός των τειχών», χαρακτηρισμός που παραπέμπει στη θέση του ναού, δύο χιλιόμετρα έξω από το αρχαίο τείχος του Αυρηλιανού, το οποίο διατηρείται ακόμα και σήμερα, είναι άρρηκτα συνδεδεμένη με την ταφή του Αποστόλου. Αρχικά αποτελούσε ένα μικρό παλαιοχριστιανικό «μαρτύριο» πάνω στο σημείο όπου είχε ταφεί ο Απόστολος Παύλος μετά τον αποκεφαλισμό του, περί τα 67 μ.Χ., καθώς ως Ρωμαίος πολίτης δεν μπορούσε να σταυρωθεί.

Ο Παύλος μαρτύρησε στην περιοχή «Palude Salvia» κοντά στη Ρώμη, η οποία αργότερα έγινε γνωστή ως «Τρεις πηγές», καθώς εκεί βρίσκονταν τρεις πηγές που τροφοδοτούσαν την περιοχή με νερό. Το σώμα του μεταφέρθηκε κατά την παράδοση στον τάφο που παραχώρησε μια χριστιανή γυναίκα, ονόματι Λουτσίνα, στη ρωμαϊκή νεκρόπολη της Via Ostiense.

Πάνω από τον τάφο και το αρχικό παλαιοχριστιανικό «μαρτύριο» του 103, ο Μεγάλος Κωνσταντίνος, κατά την πρακτική που είχε ακολουθήσει και για τους πιο σημαντικούς χριστιανικούς τόπους, έχτισε στα 324 την πρώτη Βασιλική, η οποία αντικαταστάθηκε αργότερα από μια πολύ μεγαλύτερη, που επεκτάθηκε από τους διαδόχους του.

Ο ναός έτυχε ιδιαίτερης φροντίδας ακριβώς λόγω του ότι η παράδοση ήθελε να έχει χτιστεί πάνω από τον τάφο του Παύλου και κοσμήθηκε με εξαιρετικά έργα τέχνης σε βαθμό που τον 9ο αιώνα, πριν χτιστεί ο σημερινός Άγιος Πέτρος, η Βασιλική θεωρούταν η μεγαλύτερη και ομορφότερη εκκλησία της Ρώμης.

Τι να δείτε
Αξίζει τον κόπο να αφιερώσετε χρόνο στη Βασιλική για να δείτε τα εξαιρετικά ενδιαφέροντα στοιχεία της το καθένα με τη δική του ξεχωριστή ιστορία.

Ο τάφος του Αποστόλου
Προσέξτε το καντήλι στον τάφο του Αποστόλου Παύλου, το μόνο που παραμένει άσβεστο στη Βασιλική, τη φροντίδα του οποίου έχουν οι Βενεδικτίνοι μοναχοί, οι οποίοι έχτισαν εκεί το μοναστήρι τους τον 8ο αιώνα.

Πάνω από τον τάφο του Αποστόλου Παύλου, σε μια ειδική μπρούτζινη λειψανοθήκη με κρύσταλλο, εκτίθεται η αλυσίδα, η οποία σύμφωνα με την παράδοση είναι εκείνη με την οποία ήταν δεμένος ο Απόστολος ως αιχμάλωτος στη Ρώμη.

Στις δύο άκρες της υπάρχουν δύο σηστέρσια, νομίσματα της εποχής του Νέρωνα, για να θυμίζουν ότι ο Απόστολος Παύλος μαρτύρησε την εποχή του. Στη στέψη της λειψανοθήκης βρίσκεται το γλυπτό του Αγίου Παύλου, ο οποίος κρατείται αιχμάλωτος από δύο Ρωμαίους στρατιώτες.

Η στήλη του Πάσχα

Δείτε την στήλη ύψους 6 ολόκληρων μέτρων η οποία διακοσμείται με παραστάσεις που  αντλούν την έμπνευση τους από τα ανάγλυφα στις Ρωμαϊκές σαρκοφάγους. Κάθε χρόνο την ημέρα του Πάσχα οι Βενεδικτίνοι μοναχοί τοποθετούν πάνω ένα κερί βάρους 25 κιλών. Η στήλη χρονολογείται το 12ο αιώνα και αναπαριστά στιγμιότυπα από την Καινή Διαθήκη.

Το κιβώριο
Εντυπωσιακό όπως κάθε στοιχείο του ναού είναι το κιβώριο το οποίο καλύπτει την Αγία Τράπεζα. Ο ρυθμός του είναι γοτθικός και στηρίζεται σε τέσσερις κίονες που φέρουν επίχρυσα κιονόκρανα.

Στις κόγχες που υπάρχουν πάνω από αυτά μπορείτε να διακρίνετε τα μικρά αγάλματα των Αποστόλων Πέτρου και Παύλου του Ευαγγελιστή Λουκά και του Αγίου Βενέδικτου. Είναι έργο του 13ου αιώνα δια χειρός Αρνόλφο ντι Κάμπιο.

Το τετράστωο
Οι εντυπωσιακές τέσσερις στοές περικλείουν το αίθριο στο κέντρο της οποίας βρίσκεται το μεγάλο άγαλμα του Αποστόλου Παύλου με το σπαθί στο χέρι, έργο του 19ου αιώνα. Το αρχικό αίθριο καταστράφηκε τον 14ο αιώνα και ανακατασκευάστηκε στην αρχική μορφή του.

Η οροφή
Εντυπωσιακή είναι η επιχρυσωμένη οροφή της Βασιλικής με τα εμβλήματα των Παπών κάτω από την ηγεσία των οποίων κατασκευάστηκε, επεκτάθηκε και αναστηλώθηκε ο ναός.

Τα ψηφιδωτά
Από τα πιο σημαντικά έργα τέχνης της Βασιλικής είναι το ψηφιδωτό του 13ου αιώνα με έντονη τη Βυζαντινή ηχώ, στην αψίδα του ιερού που εικονίζει τον ένθρονο Χριστό ο οποίος έχει δίπλα του τους Αποστόλους Πέτρο και Παύλο, τον Απόστολο Ανδρέα και τον Ευαγγελιστή Λουκά. Σε δεύτερο επίπεδο εικονίζονται δυο άγγελοι πλευρικά του σταυρού και δέκα Απόστολοι.

Το ψηφιδωτό είναι δημιουργία Βενετσιάνων καλλιτεχνών που εργάστηκαν και στον Άγιο Μάρκο, όπως μαρτυρεί μια επιστολή του Πάπα Ινονέκτιου ΙΙΙ (1198-1216) προς τον Δόγη της Βενετίας με το αίτημα να του αποσταλούν οι τεχνίτες για να εργαστούν για τη διακόσμηση του Αγίου Παύλου εκτός των τειχών. Το ψηφιδωτό φέρει ακόμη τα ίχνη της μεγάλης φωτιάς που έπληξε τη Βασιλική το 1823. Το ψηφιδωτό της θριαμβικής αψίδας του Λέοντα Ι (440-461) εικονίζει το Χριστό παντοκράτορα με τα σύμβολα των τεσσάρων Ευαγγελιστών και πολλά συμβολικά στοιχεία, όπως οι 24 γέροντες με κορώνες στα χέρια. Στο χαμηλότερο επίπεδο η αψίδα πλαισιώνεται από τις μορφές των Αποστόλων Πέτρου και Παύλου.

Μέσα στη λευκή μαρμάρινη σαρκοφάγο μήκους 2,55 μέτρων, πλάτους 1,25 και ύψους 0,97 μέτρων, η οποία είχε ανακαλυφθεί σε βάθος 1,37 μέτρων κάτω από τη σημερινή Αγία Τράπεζα, οι αρχαιολόγοι ανακάλυψαν, εκτός από τα οστά, κόκκους από λιβάνι αλλά και υπολείμματα από δύο λινά υφάσματα που φαίνεται ότι είχαν τυλίξει το σώμα του Παύλου, ενδεικτικά της σπουδαιότητας του ανθρώπου που είχε ταφεί εκεί. Εκτός από την παράδοση, την πεποίθηση των χριστιανών ότι εκεί βρισκόταν ο τάφος του Παύλου μαρτυρούσε και η επιγραφή πάνω στη μαρμάρινη σαρκοφάγο, που ανέγραφε «Paulo Apostolo Mart.», δηλαδή «Παύλος, Απόστολος μάρτ(υρας)».