- Διαφήμιση -

Κοντά στη Γόρτυνα, τη Φλωρεντία της Κρήτης όπως τη χαρακτήρισε ο Φλωρεντινός ιερέας Χριστόφορος Μπουοντελμόντι, ο οποίος περιηγήθηκε στο νησί μας στα 1415, βρίσκεται ένας από τους πιο ιερούς χώρους της Κρήτης, οι Άγιοι Δέκα. Ένα χωριό το όνομα του οποίου παραπέμπει στους δέκα Κρητικούς Χριστιανούς οι οποίοι μαρτύρησαν εκεί κατά τη διάρκεια των διωγμών του Δεκίου το 250 μ.Χ.

Σύμφωνα με την παράδοση οι Άγιοι Δέκα, τα ονόματα των οποίων ήταν Αγαθόπους, Βασιλείδης, Γελάσιος, Ευάρεστος, Ευνικιανός, Εύπορος, Ζωτικός, Θεόδουλος, Πόμπιος και Σατουρνίνος, αρνήθηκαν να συμμετέχουν σε θυσίες με αφορμή τα εγκαίνια ενός ειδωλολατρικού ναού και για το λόγο αυτό καταδικάστηκαν σε θάνατο και αποκεφαλίστηκαν στην περιοχή που καλείται Αλώνιον.

-Ανακαλύψτε το νέο e-shop του Βιβλιοπωλείου ΚΟΥΚΙΔΑ-

Ο θρύλος αναφέρει ότι το μάρμαρο πάνω στο οποία γονάτισαν και φυλάσσεται μέσα στο ναό που τιμάται στη μνήμη τους, αποτύπωσε τα γόνατα τους. Αν και η καθιερωμένη άποψη είναι ότι ο πρώτος ναός των Αγίων Δέκα είναι εκείνος που ακόμα και σήμερα μετά από πολλές οικοδομικές φάσεις δεσπόζει του χωριού υπάρχει και μια δεύτερη αξιοσημείωτη εκδοχή που θέλει το πρώτο «μαρτύριο» όπως ονομάζονταν τα λατρευτικά κτίσματα που ιδρύονταν στην παλαιοχριστιανική εποχή σε τόπους μαρτυρίου των πρώτων Χριστιανών να είναι ένα τρίκογχο κτίσμα στην καρδιά της Γόρτυνας.

Η πρώτη ανάλογη ερμηνεία αυτού του αρχαιολογικού χώρου οφείλεται στον Νικόλαο Πλάτωνα, ο οποίος πρώτος ανέσκαψε το χώρο ανάμεσα το 1962 και 1963, μετά την ανακάλυψη αρχαίων κτισμάτων εκεί. Το τρίκογχο χρονολογήθηκε στο «σύνορο» ανάμεσα στην ύστερη ρωμαϊκή αρχαιότητα και τα παλαιοχριστιανικά χρόνια. Τα ευρήματα της ανασκαφής ερμηνεύτηκαν ως ενδείξεις ότι στο χώρο βρισκόταν το κενοτάφιο των Αγίων Δέκα, χωρίς ωστόσο να ανακαλυφθεί ποτέ κάποιος τάφος, ο οποίος θα έπρεπε να βρίσκεται στο κέντρο του «μαρτυρίου». Αντ’ αυτού, ήρθαν στο φως πολλά στοιχεία που δείχνουν μια εξαιρετικά επιμελημένη πολυτελή κατασκευή. Στο χώρο βρέθηκαν ελάχιστα μόνο κομμάτια χάλκινων λατρευτικών σκευών, γεγονός που δείχνει ότι αυτά απομακρύνθηκαν μετά την καταστροφή του ναού από σεισμό τον 5ο μ.Χ. αιώνα. Από τις τρεις κόγχες μόνο η μια διέσωσε ψηφιδωτό δάπεδο το οποίο αναπαριστά το κλασικό μοτίβο της ύστερης ρωμαϊκής αρχαιότητας για τα Ηλύσια Πεδία που μετατράπηκαν στο Χριστιανικό παράδεισο, με πουλιά και δέντρα. Σύμφωνα με τους αρχαιολόγους το δάπεδο αυτό του 4ου αιώνα φαίνεται ότι άνηκε σε προγενέστερο ρωμαϊκό κτίριο το οποίο ενσωματώθηκε στο παλαιοχριστιανικό κτίσμα. Πάντως η γενικά αποδεκτή ως τα σήμερα άποψη θεωρεί ότι η τρίκλιτη βασιλική του 12ου αιώνα που τιμάται στη μνήμη των Αγίων Δέκα βρίσκεται στη θέση του αρχικού παλαιοχριστιανικού μαρτυρίου το οποίο ανεγέρθηκε μέσα στην αρένα του αμφιθεάτρου της Γόρτυνας όπου αποκεφαλίστηκαν οι Άγιοι.

Σε μικρή απόσταση βρίσκεται και ο χώρος όπου σύμφωνα με την παράδοση τάφηκαν οι Άγιοι Δέκα ο οποίος έχει μια ενδιαφέρουσα ιστορία. Οι κάτοικοι αποκαλούσαν από αιώνες την περιοχή Αγία Λίμνη εξαιτίας μιας μικρής λίμνης που είχε σχηματιστεί εκεί το νερό της οποίας θεωρούνταν θαυματουργό.

Το 1902 η λίμνη αποξηράνθηκε και αποκαλύφθηκαν οι τάφοι των Αγίων εξηγώντας το γιατί στην παράδοση είχε μείνει ο χαρακτηρισμός Αγία Λίμνη. Στο σημείο κτίστηκε το διάστημα 1915-1917 ένας ναός πάνω από τους τάφους οι οποίοι είναι επισκέψιμοι.