- Διαφήμιση -

Στον Άγιο Δημήτριο χτυπά η καρδιά της Θεσσαλονίκης, στο ναό του προστάτη Αγίου της πόλης όπου «συναντάται» με έναν εντυπωσιακό τρόπο η αρχαία και η σύγχρονη ιστορία της Θεσσαλονίκης. Η γειτνίαση με τη Ρωμαϊκή αγορά προϊδεάζει τον επισκέπτη για τη σημασία του χώρου στην αρχαιότητα όπου επικεντρώνονταν οι σημαντικότερες από τις κοινωνικές, θρησκευτικές και πολιτικές δραστηριότητες, όπως σε όλα τα forum του αρχαίου κόσμου. Κάτι που γίνεται εμφανές και στον Άγιο Δημήτριο μόλις ο προσκυνητής κατέβει στην κρύπτη κάτω από το σημερινό ναό αντικρύζοντας τον λαβύρινθο των Ρωμαϊκών λουτρών με τις μετασκευές των παλαιοχριστιανικών χρόνων, στο χώρο όπου μαρτύρησε και τάφηκε ο Άγιος.

Είναι εντυπωσιακό για τη Θεσσαλονίκη ότι παλαιοχριστιανικοί ναοί, όπως για παράδειγμα η Αχειροποίητος έχουν κτιστεί επίσης πάνω σε Ρωμαϊκά λουτρά, η αφθονία των οποίων μαρτυρεί την ευμάρεια της αρχαίας πόλης. Πάνω από το μαρτύριο του Αγίου Δημητρίου ιδρύθηκε το πρώτο λατρευτικό κτίσμα, όπως όριζε η συνήθεια των πρώτων Χριστιανών το οποίο στο διάβα των αιώνων απέκτησε τη σημερινή μορφή.

-Ανακαλύψτε το νέο e-shop του Βιβλιοπωλείου ΚΟΥΚΙΔΑ-

Πάνω από το μαρτύριο του 313 μ.χ. το οποίο κατασκευάστηκε μετά το διάταγμα των Μεδιολάνων (Μιλάνου) με το οποίο καθορίζονταν η ανεξιθρησκεία στην Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία θεμελιώθηκε το 412-413 από τον έπαρχο του Ιλλυρικού , το Λεόντιο, μια τρίκλιτη Βασιλική η οποία καταστράφηκε από πυρκαγιά το 629-634 και ανακατασκευάστηκε στη μορφή πλέον πεντάκλιτης Βασιλικής. Το λατρευτικό αυτό κτίσμα κάηκε σχεδόν ολοκληρωτικά κατά τη μεγάλη φωτιά του 1917 που κατέστρεψε το μεγαλύτερο μέρος της πόλης και αναστηλώθηκε στην τελευταία του αρχιτεκτονική μορφή.

Μάρτυρες του αρχαίου ναού παραμένουν κίονες με χαρακτηριστικά παλαιοχριστιανικά κιονόκρανα και επίκρανα, ορθομαρμαρώσεις, ελάχιστες τοιχογραφίες και 11 ψηφιδωτά, τα οποία χρονολογούνται από τον 5ο ως τον 9ο αιώνα.

Από τα πιο χαρακτηριστικά είναι εκείνο του 5ου αιώνα που εικονίζει τον Άγιο Δημήτριο με δύο μικρά παιδιά και εκείνο του 7ου αιώνα που τον αναπαριστά ανάμεσα στους ανακαινιστές του ναού, τον έπαρχο και τον επίσκοπο της πόλης.

Η Βασιλική του Αγίου Δημητρίου λεηλατήθηκε από τους Σαρακηνούς το 904 ενώ η λεηλασία της πόλης από τους Νορμανδούς το 1185 είχε σαν αποτέλεσμα να κλαπεί το λείψανο του Αγίου Δημητρίου το οποίο φυλάσσονταν σε ένα κιβώριο στο κέντρο του ναού. Τα λείψανα μεταφέρθηκαν στο αββαείο του Αγίου Λαυρεντίου στο Κάμπο της βόρειας Ιταλίας απ΄ όπου επέστρεψαν στη Θεσσαλονίκη στα 1978. Φυλάσσονται μέσα σε μια αργυρή λάρνακα και έχουν τοποθετηθεί σε ένα μαρμάρινο κιβώριο που αντιγράφει τη μορφή του αρχαίου και ιστορείται με το βίο του Αγίου Δημητρίου.

Η ευωδία που αναβλύζει είναι εντυπωσιακή εξηγώντας το γιατί ο Άγιος Δημήτριος χαρακτηρίζεται ως μυροβλύτης. Σημειώνεται ότι ο ναός του Αγίου Δημητρίου της Θεσσαλονίκης έχει ενταχθεί από το 1998 στα Μνημεία Παγκόσμιας Πολιτιστικής Κληρονομιάς της UNESCO.


Τι να δείτε

• Προσέξτε το τρίβηλο στο κέντρο του νάρθηκα από το οποίο το οποίο γίνεται η είσοδος στον κυρίως ναό. Δείτε τα πράσινα μάρμαρα των δυο κιόνων.
• Μελετήστε την αρχιτεκτονική του ναού και τις λεπτομέρειες του.
• Ειδικά το διάκοσμο του ναού και τις εντυπωσιακές ορθομαρμαρώσεις του 5ου αιώνα.

• Προσέξτε ειδικότερα τους παλαιοχριστιανικούς κίονες με τα χαρακτηριστικά Θεοδοσιανά κιονόκρανα. Όταν εξοικειωθείτε με την μορφή τους θα μπορέσετε να διακρίνετε τα αντίγραφα τους που συμπληρώνουν τα κατεστραμμένα.

• Τα περισσότερα, όπως συνέβαινε στην αρχαιότητα είναι σε δεύτερη χρήση από παλαιότερα ρωμαϊκά μνημεία με την απαραίτητη μετασκευή.

• Το μαρμάρινο τέμπλο μιμείται το παλαιοχριστιανικό έχοντας σαν βάση θωράκια που έχουν βρεθεί σε ανασκαφές

• Παρατηρήστε τα 11 εντοίχια ψηφιδωτά που χρονολογούνται από τον 5ο έως τον 9ο αιώνα τα οποία βρίσκονται στους δύο πεσσούς του ιερού βήματος και στην ανατολική όψη του τοίχου που χωρίζει το νάρθηκα από τον κυρίως ναό.

• Δείτε στο νότιο τοίχο του ναού την παλαιότερη σωζόμενη τοιχογραφία του Αγίου Δημητρίου η οποία ωστόσο έχει καταστραφεί από ένα μεγάλο τοξωτό άνοιγμα. Προσέξτε στα αριστερά τον έφιππο Ιουστινιανό με την ακολουθία του ή κατά άλλους τον Βασίλειο Β΄.

• Φροντίστε να ενημερωθείτε για τις ώρες που λειτουργεί η κρύπτη ώστε να ζήσετε τη μοναδική εμπειρία ενός ταξιδιού στο χρόνο μέσα από τα σωζόμενα μνημεία και τα έργα τέχνης που φιλοξενεί. Η κρύπτη που θα αποτελέσει το θέμα άλλης ανάρτησης αποτελεί το Ρωμαϊκό λουτρό όπου κατά την παράδοση μαρτύρησε ο Άγιος

• Δείτε δίπλα στο ιερό το πηγάδι από το οποίο οι πιστοί παίρνουν αγίασμα. Θεωρείται εκείνο στο οποίο οι Ρωμαίοι είχαν πετάξει το σώμα του Αγίου Δημητρίου.

• «Διαβάστε» την ιστορία του Αγίου στον τοιχογραφικό διάκοσμο του κιβωρίου μέσα στο οποίο βρίσκεται η λάρνακα με τα λείψανα του.