- Διαφήμιση -

Ο Δόγης της Βενετίας δεν έπρεπε απλά να κινεί τα νήματα από το Palazzo Ducale, το Δουκικό Ανάκτορο στην «καρδιά» της Γαληνότατης Δημοκρατίας του Αδρία αλλά να βρίσκεται σε έναν χώρο όπου φυσούσε δυνατά ο αέρας της μεγαλοπρέπειας και της ισχύος. Και αυτός δεν ήταν άλλος από τη Sala del Maggior Consiglio, την Αίθουσα του Μεγάλου Συμβουλίου με κυρίαρχο το θρόνο του Δόγη και των συμβούλων του. Η αίσθηση αυτή πλημμυρίζει τον επισκέπτη μόλις διασχίσει τις αίθουσες του τεράστιου καταστόλιστου δωματίου στο οποίο δεσπόζει μια από τις μεγαλύτερες τοιχογραφίες του κόσμου, εκείνη του μοναδικού Τιντορέτο, η οποία απεικονίζει τον Παράδεισο. Έχοντας μήκος κοντά 25 μέτρα και ύψος επτά, ο μεγαλειώδης αυτός καμβάς φιλοτεχνήθηκε τμηματικά στην Scuola della Misericordia πριν μεταφερθεί στην αίθουσα του Μεγάλου Συμβουλίου για να καλύψει το κενό που είχε αφήσει η καταστροφική πυρκαγιά που έπληξε το ανάκτορο, το Δεκέμβριο του 1577. Μεταξύ των έργων τέχνης που χάθηκαν μέσα στις φλόγες ήταν και μια τοιχογραφία του 14ου αιώνα, δια χειρός Γκουατιέντο, η οποία κάλυπτε όλο τον τοίχο και απεικόνιζε τη στέψη της Παρθένου. Οι αρχές της Βενετίας αποφάσισαν ότι ο χώρος έπρεπε να αναστηλωθεί και να διακοσμηθεί εκ νέου άμεσα και στο σχετικό διαγωνισμό που προκηρύχθηκε με την παρουσίαση σχεδίων για τη φιλοτέχνηση ενός μεγάλου έργου τέχνης που θα αναπαριστούσε τον Παράδεισο, στο χώρο που βρίσκονταν η τοιχογραφία του Γκουατιέντο, αναδείχτηκε νικητής ο Βερονέζε. Όμως, ο πρόωρος θάνατος του έφερε τον Τιντορέτο στην Αίθουσα του Μεγάλου Συμβουλίου ενώπιον του στοιχήματος να δημιουργήσει κάτι πραγματικά αξιοθαύμαστο στους αιώνες. Και πράγματι, η τοιχογραφία του Παραδείσου μετατράπηκε σε ένα αριστούργημα που άφησε άφωνους τους πάντες έχοντας μείνει στην ιστορία και ως το τελευταίο μεγάλο έργο που φιλοτέχνησε στο εργαστήριο του ο μεγάλος αυτός ζωγράφος υπό την επίβλεψη του γιού του, Ντομένικο.

Ο Τζιάκομπο Ρομπούστι, πιο γνωστός ως Τιντορέτο με την καθοριστική βοήθεια του γιου του φιλοτέχνησε τμηματικά το έργο από το 1588 ολοκληρώνοντας το στα 1592. Κυρίαρχη μορφή είναι η Παναγία η οποία μεσολαβεί στο Χριστό μέσα σε ένα λαμπρό φως που πηγάζει από τον Ιησού – κριτή, και όχι από το περιστέρι που αναπαριστά το Άγιο Πνεύμα. Το ημικύκλιο μέσα στο οποίο δρουν οι μορφές δημιουργείται από την παρουσία Χερουβείμ και Σεραφείμ ενώ ακριβώς κάτω από την βασική σκηνή ξεδιπλώνεται ένα δεύτερο ημικύκλιο με τους Ευαγγελιστές οι οποίοι κρατούν τα σύμβολα τους, με τον Άγιο Μάρκο προστάτη της Βενετίας να ηγείται, τους Αποστόλους καθώς επίσης Αγίους και Μάρτυρες με σαφή ιεραρχία στη βάση των εκκλησιαστικών κανόνων. Ένας αρχάγγελος χαμηλά στο κέντρο της σύνθεσης ανοίγει το μονοπάτι για να ανέλθουν στον ουρανό οι ψυχές των δικαίων και η Χάρη του Χριστού να κατέλθει ως το Δόγη στο σημείο που βρίσκονταν ο θρόνος του επικεφαλής της Γαληνότατης Δημοκρατίας του Αδρία. Ο Τιντορέτο δεν παρέλειψε να αφήσει στοιχεία που να παραπέμπουν στο προγενέστερο έργο του Γκουατιέντο με θέμα τον Ευαγγελισμό το οποίο υπήρχε στον ίδιο ακριβώς χώρο, με τον Αρχάγγελο Γαβριήλ όρθιο να κρατάει έναν κρίνο τον οποίο ετοιμάζεται να προσφέρει στην Παναγία, το κεφάλι της οποίας βρίσκεται μέσα σε μια «δόξα» από επτά αστέρια. Από την άλλη πλευρά ο Αρχάγγελος Μιχαήλ προσφέρει στο Χριστό μια ζυγαριά για το ζύγισμα των ψυχών.

-Ανακαλύψτε το νέο e-shop του Βιβλιοπωλείου ΚΟΥΚΙΔΑ-

Η σύνθεση είναι από τις πιο περίπλοκες με περί τις 500 μορφές κάνοντας ακόμα πιο εντυπωσιακή την απίστευτη αυτή τοιχογραφία. Μεταξύ των εικονιζομένων περιλαμβάνονται σημαντικές μορφές από την Παλαιά Διαθήκη, όπως ο Αδάμ με την Εύα, ο Αβραάμ με τον γιο του Ισαάκ, ο Βασιλιάς Δαβίδ, ο Μωυσής με τις Δέκα Εντολές και ο Νώε με μια κιβωτό. Η επιλογή του θέματος δεν ήταν φυσικά τυχαία όπως και οι συγκρίσεις με το πρότυπο για αντίστοιχες παραστάσεις που είχε δημιουργήσει πριν μερικά χρόνια ο Μιχαήλ Άγγελος με την Δευτέρα Παρουσία επιστρέφοντας για δεύτερη και τελευταία φορά (μετά τη δημιουργία της οροφής) στην Καπέλα Σιστίνα. Η σύγκριση των δύο χώρων και των εικονογραφικών μοτίβων σαφώς εξυπηρετούσε πολιτικές σκοπιμότητες καθώς σε αυτούς λάμβαναν χώρα κορυφαία γεγονότα, στη μεν Καπέλα Σιστίνα η εκλογή των Παπών στη δε Αίθουσα του Μεγάλου Συμβουλίου η εκλογή των Δουκών. Η επιλογή ωστόσο του Τιντορέττο απέχει πολύ από την εκδοχή της Δευτέρας Παρουσίας του Μιχαήλ Αγγέλου όντας πιο γαλήνια και πιο παραδοσιακή τόσο στις κινήσεις, όσο και στην παλέτα.

Το βασικό μήνυμα που όφειλε να περάσει ο Τιντορέτο πέρα βεβαίως από την ευλογία του Χριστού στο Δόγη ήταν εκείνο της Θείας πρόνοιας που ευνόησε την κορυφαία νίκη των Ενετών στη ναυμαχία της Ναυπάκτου μαζί με το στόλο της λεγόμενης Lega Santa. Το στοιχείο αυτό τονίζει η παρουσία της Ιουστίνας μεταξύ των Αγίων, της προστάτιδας της Πάδοβας, η γιορτή της οποίας είναι στις 7 Οκτωβρίου, ημερομηνία που σημειώθηκε η ναυμαχία. O κορυφαίος μανιεριστής καλλιτέχνης της ύστερης Αναγέννησης, ο καλλιτέχνης που όπως ανέφερε η επιγραφή στο εργαστήριο του, «σχεδίαζε σαν τον Μιχαήλ Άγγελο και χρωμάτιζε όπως ο Τιτσιανός» με το έργο αυτό κατάφερε να ικανοποιήσει τις αρχές της Γαληνότατης Δημοκρατίας του Αδρία και να αφήσει για μια ακόμα φορά ανεξίτηλη τη σφραγίδα του στην ιστορία της παγκόσμιας τέχνης και βεβαίως της ίδιας της Βενετίας. Αξίζει να σημειωθεί για τον Τιντορέτο ότι αποτέλεσε μαθητή του Τιτσιανού και επηρέασε όσο ελάχιστοι την πινελιά και κυρίως τη χρωματική παλέτα, του Δομήνικου Θεοτοκόπουλου, του Ελ Γκρέκο.